Οκτώ αρχαίες Ελληνικές εφευρέσεις που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα

 

Από τις υδραυλικές εγκαταστάσεις μέχρι τον πρώτο αναλογικό υπολογιστή, άλλαξαν για πάντα τον κόσμο

Υπάρχει μια πληθώρα αντικειμένων που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας, που σίγουρα θα εκπλαγείτε αν ακούσετε ότι στην πραγματικότητα αποτελούν αρχαίες Ελληνικές εφευρέσεις. Και μπορεί οι πρόγονοί μας να μην τελειοποίησαν τις πρωτόγονες εφευρέσεις τους, ωστόσο, άνοιξαν το δρόμο για πολλές από τις σύγχρονες ανέσεις που απολαμβάνουμε σήμερα.

Ποιος θα το πίστευε, λοιπόν, ότι το ξυπνητήρι χρονολογείται από την αρχαιότητα ή ότι το πρώτο ρομπότ εξυπηρετούσε τους αρχαίους Έλληνες για να τους σερβίρει κρασί; Παρακάτω ακολουθούν οκτώ σπουδαίες, αρχαιοελληνικές εφευρέσεις που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα και άλλαξαν για πάντα τον κόσμο.

Ξυπνητήρι

Μια εφεύρεση χωρίς την οποία η κοινωνία χάνεται, η προέλευση του ξυπνητηριού ξεκίνησε στην αρχαία Ελλάδα τον 3ο αιώνα π.Χ. Με την πάροδο του χρόνου, το ξυπνητήρι έχει υποστεί πολλές αλλαγές και βελτιώσεις, από το μηχανικό ξυπνητήρι μέχρι τις σύγχρονες συσκευές όπως τα κινητά τηλέφωνα, τα οποία διαθέτουν ενσωματωμένο ξυπνητήρι. Ο βασικός σχεδιασμός του ξυπνητηριού αναπτύχθηκε από τον μηχανικό και εφευρέτη Κτησίβιο (285-222 π.Χ.). Ο ίδιος κατάφερε να εξοπλίσει το ρολόι του νερού με ένα καντράν και έναν δείκτη για την ένδειξη της ώρας και πρόσθεσε ένα περίπλοκο σύστημα συναγερμού που περιλάμβανε πέτρες που έπεφταν πάνω σε ένα γκονγκ. Ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Πλάτωνας (428-348 π.Χ.) λέγεται ότι διέθετε ένα μεγάλο υδάτινο ρολόι με ένα απροσδιόριστο σήμα συναγερμού παρόμοιο με τον ήχο ενός υδάτινου οργάνου.

Αυτόματες πόρτες

Μια εφεύρεση που σήμερα θεωρούμε σε μεγάλο βαθμό δεδομένη, η αυτόματη πόρτα αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στην αρχαία Ελλάδα από τον Ήρωνα της Αλεξάνδρειας. Μια δυνατή φωτιά άναβε σε έναν μεγάλο βωμό και μέρος της θερμότητας διοχετευόταν σε μια κατσαρόλα με νερό από κάτω. Τα θερμαινόμενα, διαστελλόμενα αέρια θα πίεζαν το νερό μέσω ενός σιφονιού σε μια άλλη δεξαμενή συνδεδεμένη με ένα σύστημα ζυγοστάθμισης που λειτουργούσε τους άξονες των θυρών. Όταν η δεξαμενή που γεμίζει με νερό βυθιζόταν προς τα κάτω, οι πόρτες άνοιγαν. Ο Ήρων της Αλεξάνδρειας ήταν επίσης υπεύθυνος για τη δημιουργία του αυτόματου πωλητή και μιας βασικής σύριγγας!

Οδόμετρο

Το οδόμετρο είναι μια από τις πιο χρησιμοποιούμενες εφευρέσεις της σύγχρονης κοινωνίας και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για τη μέτρηση αποστάσεων στην Ελλάδα γύρω στο 27 π.Χ. Ενώ ο αρχαίος στρατιωτικός μηχανικός Βιτρούβιος πίστευε ότι ήταν έργο του Ήρωνα από την Αλεξάνδρεια, τα στοιχεία δείχνουν ότι στην πραγματικότητα εφευρέθηκε από τον Αρχιμήδη από τις Συρακούσες (287 – 212 π.Χ.), αρχαίο Έλληνα μαθηματικό, φυσικό, μηχανικό, αστρονόμο και εφευρέτη. Το οδόμετρο χρησιμοποιήθηκε στα τέλη της ελληνιστικής περιόδου και βοήθησε στην επανάσταση της κατασκευής δρόμων με την ακριβή μέτρηση της απόστασης.

Φάρος

Μπορεί σήμερα να μην χρησιμοποιείται τόσο πολύ όσο πριν από 50- 100 χρόνια, ωστόσο, ο φάρος εξακολουθεί να είναι μια βασική εφεύρεση που έχει εξυπηρετήσει έναν απίστευτο σκοπό στην κοινωνία τα τελευταία χίλια χρόνια. Ο πρώτος φάρος αποδίδεται στον Θεμιστοκλή κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. Βρισκόταν στο λιμάνι του Πειραιά και ήταν μια πέτρινη στήλη με φωτιά στην κορυφή.

Μεταγενέστεροι αρχαίοι ελληνικοί φάροι περιλάμβαναν τον περίφημο Φάρο της Αλεξάνδρειας, ο οποίος κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πτολεμαίου Β’ (280 – 247 π.Χ.). Έχει υπολογιστεί ότι το ύψος του ξεπερνούσε τα 10 μέτρα και ήταν ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου.

Το φως παραγόταν από ένα καμίνι στην κορυφή και ο πύργος λέγεται ότι χτίστηκε κυρίως με συμπαγείς όγκους ασβεστόλιθου. Αν και, δεδομένου ότι ο φάρος είχε ύψος πάνω από 10 μέτρα, η χρήση ασβεστόλιθου ως κύριου υλικού είναι αμφίβολη λόγω της πιθανότητας να καταρρεύσει κάτω από το ίδιο του το βάρος.

Ο αυτόματος υπηρέτης του Φίλωνα (Το πρώτο ρομπότ)

Το πρώτο ρομπότ στην ανθρώπινη ιστορία δημιουργήθηκε από τους Έλληνες τον 3ο αιώνα π.Χ. με τη μορφή ενός υπηρέτη που κρατούσε μια κανάτα κρασιού, γνωστό σήμερα ως η Αυτόματο Υπηρέτη του Φίλωνα.

Το ρομπότ είχε μόνο έναν σκοπό: να γεμίσει ένα ποτήρι με κρασί και να το αραιώσει ανάλογα με την επιθυμία του πότη. Το άτομο έπρεπε να τοποθετήσει ένα κύπελλο στο χέρι του υπηρέτη, ο οποίος το ζύγιζε και επέτρεπε στον αέρα να εισέλθει σε μια κανάτα με κρασί, αφήνοντας το κρασί να χυθεί μέσα στο κύπελλο. Καθώς το κύπελλο γέμιζε, ζυγίζοντας το χέρι ακόμη περισσότερο, ο αέρας θα αποκόπτονταν από την κανάτα με το κρασί και αντ’ αυτού θα έμπαινε σε μια κανάτα με νερό. Το νερό έρεε τότε μέσα στο κύπελλο μέχρι να το αφαιρέσει ο πότης.

Υδραυλικά και ντους

Στην αρχαία Κρήτη, οι Μινωίτες ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν υπόγειους πήλινους σωλήνες για την αποχέτευση και την παροχή νερού. Οι ανασκαφές στον Όλυμπο και την Αθήνα αποκάλυψαν εκτεταμένα συστήματα υδραυλικών εγκαταστάσεων για λουτρά και σιντριβάνια και προσωπική χρήση.

Οι ντουζιέρες ήταν συνδεδεμένες με το σύστημα υδραυλικών εγκαταστάσεων των μολύβδινων σωλήνων τους. Μάλιστα, σε αρχαίο αθηναϊκό αγγείο απεικονίζεται ένα ντους για τις αθλήτριες, ενώ ένα συγκρότημα ντους βρέθηκε σε γυμναστήριο του 2ου αιώνα π.Χ. στην Πέργαμο.

Ο πρώτος αναλογικός υπολογιστής – Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων

Το 1901 ένα πλήρωμα σφουγγαράδων εργαζόταν στα ανοικτά των ακτών των Αντικυθήρων, όταν ανακάλυψαν ένα αρχαίο ναυάγιο. Στο ναυάγιο υπήρχαν χάλκινα και μαρμάρινα αγάλματα, κεραμικά, γυάλινα σκεύη, κοσμήματα, νομίσματα και ένας ιδιόμορφος μηχανισμός. Όλα τα αντικείμενα από το ναυάγιο μεταφέρθηκαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, όπου το 1902 ο αρχαιολόγος Βαλέριος Στάης βρήκε έναν οδοντωτό τροχό μέσα στον μηχανισμό. Εκεί παρέμειναν τα πράγματα μέχρι που ο Βρετανός ιστορικός της επιστήμης Derek de Solla Price ενδιαφέρθηκε για το αντικείμενο το 1951. Χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ και εικόνες ακτίνων γάμμα, ο Price διαπίστωσε ότι ο μηχανισμός των Αντικυθήρων είχε 82 ξεχωριστά θραύσματα. Το 2006, ο Mike Edmunds από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ χρησιμοποίησε αξονικές τομογραφίες για να αποκαλύψει την εσωτερική λειτουργία του μηχανισμού και τις κρυμμένες επιγραφές.

Παρόμοιο σε μέγεθος με ένα ρολόι, ο μηχανισμός στεγαζόταν σε μια ξύλινη θήκη και είχε μια μεγάλη κυκλική όψη με περιστρεφόμενους δείκτες. Ένα κουμπί στο πλάι του χρησιμοποιούταν για το τύλιγμα του μηχανισμού και καθώς το κουμπί γυρνούσε, αλληλοσυνδεόμενοι οδοντωτοί τροχοί κινούσαν τουλάχιστον επτά δείκτες σε διάφορες ταχύτητες.

Οι λεπτομέρειες για τη λειτουργία του Μηχανισμού των Αντικυθήρων Οι δείκτες έδειχναν τον ουράνιο χρόνο: ένας δείκτης για τον Ήλιο, ένας για τη Σελήνη και ένας για καθέναν από τους πέντε πλανήτες που ήταν ορατοί με γυμνό μάτι -Ερμής, Αφροδίτη, Άρης, Δίας και Κρόνος. Μια περιστρεφόμενη ασημένια και μαύρη σφαίρα έδειχνε τη φάση της Σελήνης, ενώ οι επιγραφές στο εσωτερικό της συσκευής εξηγούσαν ποια αστέρια ανατέλλουν και δύουν σε κάθε συγκεκριμένη ημερομηνία.

Ο ιστορικός Κικέρων έγραψε ότι παρόμοιες συσκευές είχαν κατασκευαστεί από τον Αρχιμήδη τον τρίτο αιώνα π.Χ., ή η συσκευή μπορεί να είχε κατασκευαστεί από τον Ίππαρχο, έναν αστρονόμο που ζούσε στη Ρόδο εκείνη την εποχή και συνδύαζε τις βαβυλωνιακές αστρονομικές προβλέψεις με εκείνες των Ελλήνων.

Στο πίσω μέρος της θήκης του μηχανισμού υπήρχαν δύο συστήματα επιλογών με ακίδες που ακολουθούσαν ένα σπειροειδές αυλάκι, όπως η βελόνα σε ένα πικ-απ. Το ένα καντράν ήταν ένα ημερολόγιο, ενώ το άλλο έδειχνε το χρόνο των σεληνιακών και ηλιακών εκλείψεων.

Πηγή: newsbeast

Γιατί κινδυνεύουμε να μη δούμε ποτέ πολύτιμους αρχαιολογικούς θησαυρούς στην Ελλάδα

 

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούουν οι Έλληνες αρχαιολόγοι και απευθύνουν έκκληση σε όλους τους βουλευτές εφιστώντας την προσοχή τους σε μία ασαφή διάταξη του νέου νόμου για τα Μουσεία, μέσω της οποίας θα μπορούν να εξαχθούν στο εξωτερικό αρχαιότητες ακόμη και για έναν αιώνα!

Γεωργία Οικονόμου

Έκκληση κάνει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων προς όλους τους βουλευτές -και ιδιαίτερα στους βουλευτές της ΝΔ- προκειμένου να μην επιτραπεί η εξαγωγή αρχαιοτήτων στο εξωτερικό για 100 και πλέον χρόνια. Κάτι τέτοιο θα ήταν απόλυτα καταστροφικό για την πολιτιστική μας κληρονομιά, καθώς θα σήμαινε πως για έναν και πλέον αιώνα θα αποχωριζόμασταν πολύτιμα αριστουργήματα της ελληνικής αρχαιότητας. Δηλαδή γενιές και γενιές κινδυνεύουν να μη τα δουν ποτέ, αν δεν ταξιδέψουν στο εξωτερικό.

Πώς όμως προέκυψε η έκκληση αυτη; Στο Νομοσχεδίο του ΥΠΠΟΑ σύμφωνα με το οποίο πέντε κρατικά μουσεία μετατρέπονται σε ΝΠΔΔ υπάρχει μία διάταξη με μία εξαιρετικά επικίνδυνη ασάφεια. Πρόκειται για την διάταξη που προβλέπει «την ίδρυση παραρτημάτων στο εσωτερικό και το εξωτερικό» με πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου του εκάστοτε Μουσείου στον Υπουργό Πολιτισμού.

Η διάταξη αυτή εισάγει με πλάγιο τρόπο την μακροχρόνια εξαγωγή αρχαιοτήτων στο εξωτερικό για απροσδιόριστο χρόνο και την ίδια στιγμή προσπερνά με νόμιμο τρόπο τον σκόπελο του μακροχρόνιου δανεισμού. Θυμίζουμε πως η αρχική πρόταση της Υπουργού Πολιτισμού ήταν η εξαγωγή αρχαιοτήτων για 50+50 έτη. Χάρη στις αντιδράσεις των βουλευτών (ακόμη και της ΝΔ) κατά τη συζήτηση του προαναφερθέντος νόμου στην Ολομέλεια, η υπουργός εξαναγκάστηκε την τελευταία στιγμή να μειώσει το συνολικό χρόνο εξαγωγής και τελικώς υπερψηφίστηκε ότι η διάρκεια της εξαγωγής αρχαιοτήτων «δεν μπορεί να υπερβεί τα είκοσι πέντε (25) έτη, δυνάμενη να ανανεώνεται ανά πενταετία και έως είκοσι πέντε (25) έτη» (νυν άρθρο 45 του Ν. 4858/2021).

Γιατί είναι επικίνδυνα τα Παραρτήματα των Μουσείων στο εξωτερικό άνευ όρων;

Γιατί όπως έχει αποτυπωθεί στο σχέδιο νόμου, εάν ιδρυθεί παράρτημα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ή του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου στο Λονδίνο ή τη Νέα Υόρκη, θα μπορούσαν να μετακινηθούν εκεί για μακροχρόνια έκθεση και για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, ακόμη και αριστουργήματα των πέντε μουσείων όπως ο δίσκος της Φαιστού, ο Ποσειδώνας του Αρτεμισίου ή η χρυσή προσωπίδα του «Αγαμέμνονα»!

Παράλληλα, η ίδρυση «Παραρτημάτων» ελληνικών Μουσείων στο εξωτερικό υποκρύπτει και έναν άλλο κίνδυνο, την μακροχρόνια εξαγωγή αρχαιοτήτων και από τα μουσεία της περιφέρειάς, όπως ο Ηνίοχος από το Μουσείο Δελφών θα μπορούσε ή όχι να εκτεθεί σε ένα παράρτημα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στο Λονδίνο ή το Παρίσι; Ο Ερμής του Πραξιτέλη; Η Νίκη του Παιωνίου; Ο μαρμάρινος κορμός οπλίτη, επονομαζόμενος Λεωνίδας;

Πώς θα μπορούσε να διασφαλιστεί η ελληνική πολιτιστική κληρονομιά;

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ζητά από την κυβέρνηση κάποιες πολύ λογικές ασφαλιστικές δικλείδες: Είτε να διαγραφεί η πρόβλεψη δημιουργίας παραρτημάτων στο εξωτερικό, είτε να προστεθεί στη διάταξη η φράση «Η διάρκεια εξαγωγής των αρχαίων προς τα παραρτήματα εξωτερικού δεν μπορεί να ξεπερνά το χρονικό διάστημα των 25+25 ετών και να προστεθεί η πρόβλεψη να κατατίθεται πάντα η «πρόταση αντικειμένων των συλλογών που δεν δύνανται να μετακινηθούν από τη συλλογή εκάστου Μουσείου για λόγους σπουδαιότητας, μοναδικότητας, κατάστασης διατήρησης ή άλλου επιστημονικά προσδιορισμένου κριτηρίου. Η πρόταση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Έκθεσης απογραφής. Η οριστική κατάσταση αντικειμένων συλλογών εκάστου Μουσείου που δεν δύνανται να μετακινηθούν εισάγεται στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για την κατά νόμο γνωμοδότηση. Μέχρι την έκδοση της σχετικής Απόφασης, η πρόταση της Επιτροπής του πρώτου εδαφίου δεσμεύει την Διοίκηση εκάστου Μουσείου».

14 2021. , "" lockdown Covid-19. (EUROKINISSI/ ) EUROKINISSI

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

Έκκληση προς τους βουλευτές

Μην επιτρέψετε την εξαγωγή αρχαιοτήτων στο εξωτερικό για 100 και πλέον χρόνια!

Σε συνέχεια της συζήτησης του Νομοσχεδίου του ΥΠΠΟΑ με το οποίο πέντε κρατικά μουσεία μετατρέπονται σε ΝΠΔΔ, με το οποίο ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων διαφωνεί επί της αρχής, θέλουμε να επιστήσουμε την προσοχή σας σε μια διάταξη του σχεδίου νόμου που θεωρούμε εξαιρετικά επικίνδυνη στην ηθελημένη ασάφειά της.

Πρόκειται για την διάταξη που προβλέπει «την ίδρυση παραρτημάτων στο εσωτερικό και το εξωτερικό» (άρθρο 4, παρ. ιβ, σκοποί), με πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου του εκάστοτε Μουσείου στον Υπουργό Πολιτισμού (άρθρο 13, παρ. 2ε), με ΚΥΑ ΥΠΠΟΑ-ΥΠΟΙΚ-ΥΠΕΣ (άρθρο 33 παρ. 3), εισάγοντας έτσι την μακροχρόνια εξαγωγή αρχαιοτήτων στο εξωτερικό για απροσδιόριστο χρόνο.

Η διάταξη αυτή:

Αντιβαίνει ευθέως τον Αρχαιολογικό Νόμο (Ν. 4858/2021), στα σχετικά άρθρα του οποίου (25, 34, 45) προβλέπεται μόνον η προσωρινή εξαγωγή αρχαιοτήτων για καθορισμένο χρονικό διάστημα και για ειδικούς μόνο λόγους. Η ίδρυση παραρτήματος ελληνικού Μουσείου στο εξωτερικό συνιστά εύσχημο τρόπο να παρακαμφθούν ευθέως τα περιορισμένα χρονικά όρια και οι ειδικοί σκοποί που θέτει ο Αρχαιολογικός Νόμος στην εξαγωγή μνημείων από την ελληνική επικράτεια. Η διάταξη υποκρύπτει την εξαγωγή σημαντικών αρχαιοτήτων στο εξωτερικό σε μόνιμη βάση, κάτι που δεν προβλέπεται πουθενά στον Αρχαιολογικό Νόμο, με το «μανδύα» του «παραρτήματος στο εξωτερικό». Επισημαίνουμε ότι σχετική πρόβλεψη που υπήρχε στους σκοπούς του Ν. 3711/2008, και στην οποία αναφέρθηκε η Υπουργός δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Ο Ν. 3711 δεν προέβλεπε διαδικασία εφαρμογής του εν λόγω σκοπού και η εν λόγω διάταξη, καθώς ήταν αντίθετη στις προβλέψεις του Αρχαιολογικού Νόμου, κατέστη παντελώς ανενεργή και μη δυνάμενη να εφαρμοστεί.

Παρακάμπτει την ελληνική Βουλή, που ποτέ δεν έχει ψηφίσει διάταξη για μακροχρόνια ή μόνιμη εξαγωγή αρχαιοτήτων στο εξωτερικό, και αναθέτει ένα τόσο κρίσιμο θέμα στην κρίση ενός Διοικητικού Συμβουλίου και τριών Υπουργών. Στο σημείο αυτό είναι απαραίτητο να υπενθυμίσουμε ότι, κατά την συζήτηση στη Βουλή του Ν. 4761/2020, η αρχική πρόταση της κ. Υπουργού ήταν η εξαγωγή αρχαιοτήτων για 50+50 έτη, δηλαδή οι πολίτες αυτής της χώρας θα λησμονούσαν την ύπαρξή τους! Χάρη στις δικές σας εύλογες αντιδράσεις κατά τη συζήτηση του προαναφερθέντος νόμου στην Ολομέλεια, εξαναγκάστηκε την τελευταία στιγμή να μειώσει το συνολικό χρόνο εξαγωγής και τελικώς υπερψηφίστηκε ότι η διάρκεια της εξαγωγής αρχαιοτήτων «δεν μπορεί να υπερβεί τα είκοσι πέντε (25) έτη, δυνάμενη να ανανεώνεται ανά πενταετία και έως είκοσι πέντε (25) έτη» (νυν άρθρο 45 του Ν. 4858/2021). Με την εισαγωγή του όρου «παραρτήματα στο εξωτερικό» παρακάμπτεται ευσχήμως η εκπεφρασμένη βούληση της ελληνικής Βουλής και παραπέμπεται στην ΚΥΑ τριών Υπουργών! Αφορά και τα εκθέματα των ελληνικών Μουσείων τα οποία ως τώρα η Αρχαιολογική Υπηρεσία θεωρούσε «αμετακίνητα». Κάθε Εφορεία και Μουσείο ως τώρα καταρτίζουν περιοδικά λίστες αρχαιοτήτων που δεν μπορούν να μετακινηθούν, με κριτήριο τη σπουδαιότητα, τη μοναδικότητα, την κατάσταση διατήρησης ή άλλα επιστημονικά δεδομένα. Παρά τα συνεχιζόμενα αιτήματα για την έκδοση συνολικής λίστας «αμετακίνητων» αρχαιοτήτων από την Γενική Συνέλευση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων προς την πολιτική ηγεσία, δεν υπήρξε προθυμία από πλευράς Υπουργείου Πολιτισμού να καταρτίσει πανελλαδική λίστα «αμετακίνητων» με Υπουργική Απόφαση μετά από γνώμη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Σήμερα δυνητικά όλα τα εκθέματα των πέντε Μουσείων, με εισήγηση του ΔΣ, μπορεί να εξαχθούν! Με βάση την παραπάνω διάταξη, όπως έχει αποτυπωθεί στο σχέδιο νόμου, εάν ιδρυθεί παράρτημα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ή του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου λ.χ. στο Λονδίνο ή τη Ν. Υόρκη, θα μπορούσαν να μετακινηθούν εκεί για μακροχρόνια έκθεση και για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα τα αριστουργήματα των πέντε μουσείων όπως ο δίσκος της Φαιστού, ο Ποσειδώνας του Αρτεμισίου ή η χρυσή προσωπίδα του «Αγαμέμνονα»!

Η ίδρυση «Παραρτημάτων» ελληνικών Μουσείων στο εξωτερικό υποκρύπτει και έναν άλλο κίνδυνο, την μακροχρόνια εξαγωγή αρχαιοτήτων και από τα μουσεία της περιφέρειάς σας πχ ο Ηνίοχος από το Μουσείο Δελφών θα μπορούσε ή όχι να εκτεθεί σε ένα παράρτημα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στο Λονδίνο ή το Παρίσι; Ο Ερμής του Πραξιτέλη; Η Νίκη του Παιωνίου; Ο μαρμάρινος κορμός οπλίτη, επονομαζόμενος Λεωνίδας;

Επισημαίνουμε τέλος ότι οι διεθνείς σχέσεις δεν έχουν σταθερότητα και έτσι η χρήση των αρχαιοτήτων σε μουσειακά παραρτήματα μπορεί να δεσμεύσει αυτές και τη χώρα σε καταστάσεις με άγνωστη έκβαση έως και ομηρία. Η ίδια η Υπουργός αυτό θα έπρεπε να το γνωρίζει. Υπάρχει πρόσφατο παράδειγμα. Ενώ τον Δεκέμβριο του 2021 ο πρόεδρος Πούτιν ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα επιστρέψει τα αρχεία των ισραηλιτικών κοινοτήτων της Ελλάδας και συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης στη χώρα μας, τελικά οι επόμενες εξελίξεις (η εισβολή στην Ουκρανία και η ρήξη στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Ρωσίας) δεν έχουν επιτρέψει αυτήν την πράξη. Έτσι το Μουσείο Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη είναι άγνωστο εάν και πότε θα περιλάβει στις συλλογές του αυτά τα αντικείμενα.

Αξιότιμοι και αξιότιμες βουλευτές,

Όπως γνωρίζετε τα ελληνικά μουσεία και ειδικά τα πέντε μεγαλύτερα, που σήμερα αποτελούν Ειδικές Περιφερειακές Υπηρεσίες της ΓΔΑΠΚ και με το παρόν σχέδιο νόμου προτείνεται να μετατραπούν σε ΝΠΔΔ, συμμετέχουν ενεργά σε πληθώρα εκθέσεων στο εξωτερικό (σε μουσειακούς χώρους από την Ευρώπη έως την Ιαπωνία, την Κίνα και την Αυστραλία, τις ΗΠΑ και τον Καναδά) χωρίς πνεύμα συντηρητισμού ή εσωστρέφειας, στο πλαίσιο που ορίζουν τα σχετικά άρθρα του Αρχαιολογικού Νόμου.

Συγκεκριμένα στο άρθρο 25 του Κ.Ν 4858/21 προβλέπεται: Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού ύστερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου μπορεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις να επιτρέπεται ο δανεισμός δημοσιευμένων κινητών μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο και βρίσκονται στην κατοχή του, σε μουσεία ή εκπαιδευτικούς οργανισμούς για εκθεσιακούς ή παιδαγωγικούς σκοπούς. Ο δανεισμός σε μουσεία γίνεται υπό τον όρο της αμοιβαιότητας. Ο δανεισμός για παιδαγωγικούς σκοπούς μπορεί να επιτρέπεται εφόσον τα μνημεία δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας. Ο δανεισμός γίνεται για ορισμένο χρόνο που δεν μπορεί να υπερβαίνει την πενταετία και μπορεί να ανανεώνεται με την ίδια διαδικασία. Στο δε άρθρο 34: Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, μπορεί να επιτραπεί η προσωρινή εξαγωγή μνημείων, με σκοπό την έκθεσή τους σε μουσειακούς ή παρεμφερείς χώρους, εφόσον παρέχονται επαρκείς εγγυήσεις για την ασφαλή μεταφορά, έκθεση και επιστροφή τους και αφού σταθμιστεί η σημασία της έκθεσης για την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της Χώρας ή ενδεχόμενη αμοιβαιότητα ή με σκοπό τη συντήρησή τους ή για ερευνητικούς ή παιδαγωγικούς σκοπούς, εφόσον παρέχονται αντίστοιχες εγγυήσεις και οι σχετικές εργασίες συντήρησης και έρευνας δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα Η Υπουργός Πολιτισμούς και Αθλητισμού, ενώ σημείωσε σαφώς ότι ισχύουν οι προβλέψεις των άρθρων 25 και 34, δεν υπήρξε κατηγορηματικά αρνητική για το ρόλο των παραρτημάτων στο εξωτερικό και για τη διάρκεια εξαγωγής των αρχαίων των πέντε Μουσείων σε αυτά. Συγκεκριμένα ανέφερε:

«Περαιτέρω, όσον αφορά τα περί μακρόχρονης εξαγωγής, επισημαίνω ότι ο ισχύων αρχαιολογικός νόμος -όχι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο που συζητάμε, ο αρχαιολογικός νόμος- ήδη από το 2002 προβλέπει ότι η διάρκεια της εξαγωγής των αρχαιοτήτων αποφασίζεται ανάλογα με την περίπτωση. Πάντως και ακριβώς επειδή τα παραρτήματα Μουσείων συνιστούν τους πρεσβευτές της πολιτιστικής κληρονομιάς μιας χώρας, ιδίως όταν πρόκειται για το εξωτερικό, ναι, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι τα Μουσεία αυτά μπορούν να ιδρύουν παραρτήματα, όμως, με κοινή απόφαση των Υπουργών Πολιτισμού κατόπιν γνώμης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, των Οικονομικών και των Εσωτερικών.

Κοιτάξτε, η ανάδειξη του πολιτισμού μιας χώρας δεν κερδίζεται μόνο στο εσωτερικό. Για όσους παρακολουθούν το διεθνές πολιτιστικό γίγνεσθαι είναι γνωστό ότι δημόσια Μουσεία των κρατών της Ευρώπης ιδρύουν παραρτήματα. Το πώς και υπό ποιες συνθήκες θα εξεταστεί από την όποια κυβέρνηση θελήσει να ιδρύσει κάποιο παράρτημα. Σε αυτό το γίγνεσθαι το να λέει κανείς «Δεν κάνω παραρτήματα, γιατί, όποιος θέλει δει τα μνημεία μου, να έρθει να τα δει εδώ.», αυτό είναι τουλάχιστον γραφικό.» (3/2/2023)

Κατά τη γνώμη μας, και πιστεύουμε και στη δική σας καλόπιστη ανάγνωση των Πρακτικών, μένει ορθάνοικτο το ενδεχόμενο εξαγωγής αρχαίων στα «παραρτήματα εξωτερικού» πέραν των όρων και προβλέψεων των άρθρων 25 και 34. Η δε τάση της Υπουργού, όπως αποτυπώθηκε στο άρθρο 45 του Κ.Ν. 4858/21, είναι η 50ετής (25+25) εξαγωγή, όπως προβλέπεται και για τα δήθεν επαναπατρισθέντα αρχαία της περιώνυμης Συλλογής Στερν.

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται η καταστρατήγηση του ισχύοντος αρχαιολογικού νόμου και μάλιστα των άρθρων 25 και 34. Επικαλούμενοι το προηγούμενο της συζήτησης του Ν. 4761/2020 και επειδή γνωρίζουμε την ευαισθησία σας για τα θέματα διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς, σας ζητάμε τη συνδρομή σας ώστε:

Α) Είτε να διαγραφεί η πρόβλεψη δημιουργίας παραρτημάτων στο εξωτερικό.

Β) Είτε να προστεθεί στη διάταξη η φράση «Η διάρκεια εξαγωγής των αρχαίων προς τα παραρτήματα εξωτερικού δεν μπορεί να ξεπερνά το χρονικό διάστημα, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 25 του ν. 4858/21»

Καθώς και

Γ) Να προστεθεί στο άρθρο 19 («Συλλογές») η πρόβλεψη ώστε η επιτροπή του πρώτου εδαφίου, στο πλαίσιο της έκθεσης απογραφής, καταθέτει και «πρόταση αντικειμένων των συλλογών που δεν δύνανται να μετακινηθούν από τη συλλογή εκάστου Μουσείου για λόγους σπουδαιότητας, μοναδικότητας, κατάστασης διατήρησης ή άλλου επιστημονικά προσδιορισμένου κριτηρίου. Η πρόταση αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Έκθεσης απογραφής. Η οριστική κατάσταση αντικειμένων συλλογών εκάστου Μουσείου που δεν δύνανται να μετακινηθούν εισάγεται στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για την κατά νόμο γνωμοδότηση. Μέχρι την έκδοση της σχετικής Απόφασης, η πρόταση της Επιτροπής του πρώτου εδαφίου δεσμεύει την Διοίκηση εκάστου Μουσείου».

Αν η πρόθεση των εισηγητών του νόμου δεν είναι η παράκαμψη των άρθρων 25 και 34 του Αρχαιολογικού Νόμου, θεωρούμε ότι οι παραπάνω αλλαγές δύνανται να γίνουν ασμένως δεκτές, ως βελτιώσεις και αποσαφηνίσεις.

Σε διαφορετική περίπτωση, η υπερψήφιση της ίδρυσης παραρτημάτων στο εξωτερικό, ως έχει, στη σημερινή μορφή του σχεδίου νόμου, θα οδηγήσει στον εκπατρισμό σημαντικών αρχαιοτήτων από τη χώρα μας για 50, 100 ή και περισσότερα έτη, με βάση μια απλή Κοινή Υπουργική Απόφαση!

Ακολουθήστε το Αρχαία Ελληνικά στο Facebook και στις Ειδήσεις Google για να μην χάνετε κανένα άρθρο μας!

Πηγή: Γεωργία Οικονόμου news247

Ψευδείς ειδήσεις στον αρχαίο κόσμο

 

To 335 π.X., στην Αθήνα, ο Δημοσθένης –μεγάλος αντίπαλος των Μακεδόνων– παρουσίασε έναν στρατιώτη, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είδε με τα μάτια του τον Μέγα Αλέξανδρο νεκρό. Ο Αλέξανδρος όμως ήταν ζωντανός...

Ο όρος «fake news» είναι ένας νεολογισμός που ακούγεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Eγινε η λέξη της χρονιάς το 2017 σύμφωνα με το Λεξικό Κόλινς και τούτο συνδέεται, βέβαια, με την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ήταν ο επινοητής του νεότευκτου όρου. Η τακτική όμως της διάδοσης ψευδών ειδήσεων και της παραπληροφόρησης δεν είναι καθόλου νέα. Μια σύγχρονη τάση της κλασικής φιλολογίας είναι να εξετάζει φαινόμενα της νεωτερικότητας στον αρχαίο κόσμο. Η αναγωγή στα ριζώματα του δυτικού πολιτισμού θα μπορούσε να φωτίσει όψεις μιας εμπειρίας που βιώνουμε σήμερα.

Το βασίλειο των fake news, όπως τώρα έτσι και τότε, ήταν η πολιτική και ακόμη περισσότερο ο πόλεμος. «Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια!». Την πολυαναφερόμενη αυτή ρήση φέρεται να διατύπωσε ο Αμερικανός γερουσιαστής Χίραμ Τζόνσον το 1918, λίγο πριν τελειώσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.

Τα αρχαία Ελληνικά διέθεταν ειδικό όρο για τα fake news: «ψευδαγγελία». Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται από τον ιστορικό Ξενοφώντα για τη διάδοση ψευδών ειδήσεων ως στρατηγική πολέμου, και από τον Δίωνα Κάσσιο, ο οποίος παραθέτει ένα απτό παράδειγμα αυτής της πρακτικής (τη χρήση της από τους Πάρθους στον πόλεμο κατά των Ρωμαίων).

Ιδού ένα παράδειγμα από την αρχαιότητα για τη στάση των νότιων ελληνικών πόλεων έναντι του Μ. Αλεξάνδρου, όπως το παραδίδει ο Αρριανός: Τον Σεπτέμβριο του 335 π.Χ. ενώ ο Μακεδόνας βασιλιάς εκστράτευε κατά των βαρβάρων στον Βορρά, στη Θήβα ετοιμαζόταν εξέγερση. Οι πρωταίτιοι προκειμένου να πείσουν ευκολότερα τους Θηβαίους τούς διαβεβαίωναν ότι ο Αλέξανδρος σκοτώθηκε στην Ιλλυρία. Στην Αθήνα μάλιστα λέγεται ότι ο Δημοσθένης –ο μεγάλος αντίπαλος των Μακεδόνων– παρουσίασε έναν στρατιώτη στην Εκκλησία του Δήμου, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είδε με τα μάτια του τον Αλέξανδρο νεκρό. Ο Αλέξανδρος, όμως, ήταν ζωντανός! Η ψευδολογία αυτή είχε πολύ άσχημα αποτελέσματα για τη Θήβα. Ο υποτιθέμενος θάνατος του Αλέξανδρου πυροδότησε την εξέγερση, η οποία οδήγησε στην ολοσχερή καταστροφή της πόλης.

Eνα ακόμη παράδειγμα, αυτήν τη φορά από τα ρωμαϊκά χρόνια: Η ψευδής είδηση του θανάτου της Κλεοπάτρας οδήγησε τον Μάρκο Αντώνιο στην αυτοκτονία, όπως παραδίδει ο Πλούταρχος.

Μια διαφορά μεταξύ της σημερινής εποχής και της κλασικής αρχαιότητας βρίσκεται στον ρόλο της τεχνολογίας. Ενώ στις μέρες μας διευκολύνει πολύ τη διάδοση των ψευδών ειδήσεων, στους αρχαίους χρόνους η έλλειψη προηγμένης τεχνολογίας καθυστερούσε την αποκατάσταση της αλήθειας.

Ψευδείς ειδήσεις ωστόσο δεν βρίσκει κανείς μόνο στην πολιτική και πολεμική τακτική των αρχαίων αλλά και στη μυθοπλασία τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τρεις ευριπίδειες τραγωδίες, η «Ιφιγένεια η εν Ταύροις», η «Ελένη» και η «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι». Στην «Ιφιγένεια την εν Αυλίδι», ο Αγαμέμνων στέλνει στη γυναίκα του, Κλυταιμνήστρα, ένα γράμμα με το οποίο της ανακοινώνει ότι η κόρη τους, Ιφιγένεια, θα παντρευτεί με τον Αχιλλέα στην Αυλίδα. Το καλό νέο διαδίδεται. Αρχικά, μόνον ο ίδιος ο Αγαμέμνονας, ο Μενέλαος, ο Κάλχας και ο Οδυσσέας γνωρίζουν την πικρή αλήθεια: Η Ιφιγένεια θα πρέπει να μεταβεί στην Αυλίδα για να θυσιαστεί, προκειμένου να καταστεί δυνατός ο απόπλους των αχαϊκών πλοίων, που είναι καθηλωμένα λόγω της νηνεμίας.

Στην «Ιφιγένεια την εν Ταύροις» και την «Ελένη», τα fake news αποτελούν και πάλι μέρος ενός σχεδίου· αυτήν τη φορά, ωστόσο, πρόκειται για σχέδιο απόδρασης από έναν βαρβαρικό τόπο και από έναν εχθρικό για τους Ελληνες βασιλιά. Στην «Ιφιγένεια την εν Ταύροις», η διάδοση ψευδών ειδήσεων είναι μέρος του σχεδίου της Ιφιγένειας, που καταφέρνει να διαφύγει από την ταυρική γη και τον βασιλιά Θόαντα μαζί με τον Ορέστη και τον Πυλάδη, καθώς και το άγαλμα της θεάς Αρτέμιδος· ομοίως, στην «Ελένη», η ψευδής είδηση ότι ο Μενέλαος είναι νεκρός αποτελεί τη βάση του ευφυούς σχεδίου της Ελένης για τη διαφυγή της ίδιας και του άνδρα της από την Αίγυπτο και τον βασιλιά Θεοκλύμενο.

Στο τέλος του μυθιστορήματος «Καλλιρρόη» του Χαρίτωνος (1ος αιώνας μ.Χ.), ο κεντρικός ήρωας (Χαιρέας), γαμπρός του τυράννου των Συρακουσών, επιστρέφει στην πατρίδα του, Συρακούσες, μετά από ταξίδια και περιπέτειες και εκθέτει τις εμπειρίες του στο κοινό της πόλης. Η διήγησή του ανασκευάζει τα γεγονότα, τα οποία έχουν ήδη παρακολουθήσει οι αναγνώστες, αποσιωπώντας ή αλλοιώνοντας οτιδήποτε θα μπορούσε να έχει πολιτικό κόστος και αποδίδοντας περισσότερα κατορθώματα στον ομιλητή (τον ίδιο τον ήρωα) από αυτά που του ανήκαν πραγματικά. Ετσι ο ήρωας πετυχαίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα, να δοξαστεί από τον λαό.

Τη διάδοση ψευδών ειδήσεων με στόχο την ψυχαγωγία του αναγνωστικού κοινού συναντάμε και στο λογοτεχνικό είδος της παραδοξογραφίας, το οποίο επικεντρώνεται στην αφήγηση παράδοξων ιστοριών και ασυνήθιστων φαινομένων. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί ο Φλέγων από τις Τράλλεις της Καρίας, ο οποίος έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού. Το πρώτο κεφάλαιο του έργου του «Περί θαυμασίων» –ένα συμπίλημα 35 παράδοξων συμβάντων– περιλαμβάνει την ιστορία μιας νεαρής κοπέλας ονόματι Φιλίννιον η οποία επέστρεψε από τον θάνατο για να ξεκινήσει μια ερωτική σχέση με κάποιον Μαχάτη, επισκέπτη στο σπίτι των γονιών της. Στην αφήγηση της ιστορίας του Φλέγοντος, η οποία εκτυλίσσεται στην ελληνιστική Αμφίπολη, ο σύγχρονος αναγνώστης αναγνωρίζει πολλά στοιχεία των ψευδών ειδήσεων. Συγκεκριμένα, το συμβάν καταγράφεται από έναν τοπικό αξιωματούχο σε μορφή επιστολής και αποστέλλεται στον βασιλιά (τον Φίλιππο της Μακεδονίας) με σκοπό να διαδοθεί σε ένα ευρύτερο κοινό. Η είδηση είναι ψευδής, καθώς τα γεγονότα που περιγράφονται απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Για να πείσει τον αναγνώστη του, ο Φλέγων χρησιμοποιεί διάφορες στρατηγικές, όπως η μνεία των πηγών του, η περιγραφή της αντίδρασης του πλήθους στα παράδοξα συμβάντα και η χρήση ψευδοϊστορικών στοιχείων. Αξίζει να αναφερθεί ότι ακόμη και η πατρότητα του «Περί θαυμασίων» αποτελεί μια ψευδή είδηση, καθώς στην αρχαιότητα κυκλοφορούσαν διάφορες φήμες για τη συγγραφή των έργων του Φλέγοντος από τον ίδιο τον αυτοκράτορα Αδριανό.

Ολα αυτά και άλλα πολλά, τόσο από την πραγματική ιστορία όσο και από τη λογοτεχνική αναπαράσταση, συζητήθηκαν σε ένα διπλό ελληνογερμανικό συνέδριο με τον τίτλο «Fake news στην αρχαιότητα», που διοργανώθηκε τη χρονιά που μας πέρασε στο Πανεπιστήμιο του Τριρ και στο ΕΚΠΑ. Ο τόμος με τα συνολικά πρακτικά θα εκδοθεί προσεχώς από διεθνή εκδοτικό οίκο.

Οι κυρίες Μαριάννα Θωμά, Νικολέττα Καναβού, Κατερίνα Κορολή και ο κ. Βασίλης Βερτουδάκης διδάσκουν αρχαία Ελληνική φιλολογία στο ΕΚΠΑ.

Πηγή: Μ. Θωμά, Ν. Καναβού, Κ. Κορολή, Β. Βερτουδάκης,

Άγαλμα του Ηρακλή εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εργασιών στην Ιταλία

 

Εργάτες που επισκεύαζαν σωλήνες της αποχέτευσης σε πάρκο στη Ρώμη εντόπισαν μαρμάρινο άγαλμα του Ηρακλή από τα ρωμαϊκά χρόνια.

Το έργο, που χρονολογείται στα αυτοκρατορικά χρόνια (27 π.Χ. - 476 μ.Χ.) βρέθηκε κοντά στο δεύτερο μίλι της Αππίας Οδού, του δρόμου που συνέδεε τη Ρώμη με το λιμάνι στο Βρινδήσιο, το σημερινό Μπρίντεζι.

Ήταν μεγάλη έκπληξη ο εντοπισμός αυτού του έργου για τους αρχαιολόγους, οι οποίοι δεν δυσκολεύτηκαν να το ταυτίσουν χάρη στο ρόπαλο και τη λεοντή στο κεφάλι.

Το πάρκο Appia Antica ανακοίνωσε στο Facebook ότι η περιοχή «μας επιφύλαξε μια μεγάλη έκπληξη: ένα μαρμάρινο άγαλμα σε φυσικό μέγεθος, το οποίο, λόγω της παρουσίας του ρόπαλου και του λιονταριού που καλύπτει το κεφάλι του, μπορούμε σίγουρα να το αναγνωρίσουμε ως φιγούρα που αναπαριστά τον Ηρακλή».

Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια εργασιών επισκευής ορισμένων σωλήνων αποχέτευσης, που είχαν σπάσει. Οι ανασκαφές έφτασαν σε βάθος 20 μέτρων και, όπως συμβαίνει συχνά στη Ρώμη, πραγματοποιήθηκαν με την παρουσία αρχαιολόγων.

Τον περασμένο Νοέμβριο ανακαλύφθηκε σε ένα δίκτυο λουτρών που έχτισαν οι Ετρούσκοι στην Τοσκάνη. Ένας «εξαιρετικός» θησαυρός χάλκινων αγαλμάτων, τα οποία διατηρήθηκαν για χιλιάδες χρόνια από τη λάσπη.

Τα 24 εν μέρει βυθισμένα αγάλματα, τα οποία χρονολογούνται πριν από 2.300 χρόνια και έχουν χαρακτηριστεί ως το σημαντικότερο εύρημα του είδους τους εδώ και 50 χρόνια, περιλαμβάνουν μια κοιμισμένη έφηβη που βρίσκεται δίπλα στη θεά Υγεία, η οποία έχει ένα φίδι τυλιγμένο γύρω από το χέρι της.

Πηγή: Πρώτο Θέμα